Şerh Nedir?

Şerh, kelime anlamı olarak “açıklama, not düşme” demektir. Hukukta ise şerh; özellikle tapu siciline düşülen bir not aracılığıyla, bir taşınmaz üzerindeki hakkın veya kısıtlamanın üçüncü kişilere bildirilmesini ve resmiyet kazanmasını sağlayan hukuki işlemdir.

Şerhin amacı, taşınmaz üzerindeki mevcut bir hakkı korumak, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda bu hakkın üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilmesini temin etmektir. Şerh, hakkın varlığını kuvvetle destekler ancak her zaman ayni hak doğurmaz; çoğu durumda kişisel hakkın tapu siciline yansıtılmasını sağlar.

1. Kişisel Haklara İlişkin Şerhler:
   Kira sözleşmeleri, alım-satım vaadi, önalım hakkı, geri alım hakkı, aile konutu şerhi gibi kişisel haklar tapu siciline şerh verilerek üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir hâle gelir.
   
    
2. Kanuni Şerhler:
   Kanun gereği doğan bazı haklar (örneğin aile konutu şerhi, tapu kütüğüne re’sen düşülen haciz şerhi, ipotek şerhi gibi) doğrudan kanun hükmüyle şerh edilir ve ilgilinin talebine bağlı değildir.
   
    
3. İhtiyati Tedbir veya Haciz Şerhleri:
   Yargı kararlarıyla veya icra dairelerinin talepleriyle tapuya konulan geçici kısıtlamalardır. Bu şerhler taşınmazın devrini veya üzerinde tasarruf yapılmasını geçici olarak sınırlar.
   
    

• Şerh, taşınmaz üzerindeki hakkın üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesini sağlar.
  
   
• Tapu siciline kaydedilen bir şerh, taşınmazı sonradan devralan kişilerin bu kısıtlamadan haberdar oldukları kabul edilir.
  
   
• Şerh, hakkın aleniyetini sağlar; yani herkes tapu kaydına bakarak taşınmaz üzerindeki sınırlamaları öğrenebilir.
  
   

Şerh, çoğu durumda ayni hak doğurmaz, ancak kişisel hakkı güçlendirir ve borçlunun kötü niyetli tasarruflarını önler.
 

Şerh, şerhe konu olan hakkın sona ermesi veya tarafların talebi üzerine kaldırılabilir.  Şerhin kaldırılması için genellikle şerh sahibi kişinin yazılı muvafakati ya da mahkeme kararı aranır. Ayrıca şerhin süresi dolmuşsa, ilgilinin talebi üzerine tapu müdürlüğünce re’sen silinebilir.

• Şerh, özellikle gayrimenkul alım-satımı, kira sözleşmeleri, aile konutu işlemleri ve rehin hakkı kurulması süreçlerinde büyük önem taşır.
  
   
• Taşınmazın hukuki durumunu öğrenmek isteyen kişiler, tapu kayıtlarında yer alan şerhler aracılığıyla taşınmaz üzerinde mevcut sınırlamaları görür.
  
   
• Bu sayede üçüncü kişiler, taşınmazla ilgili hak kaybına uğrama riskinden korunmuş olur.
  
   

Özetle: Şerh, tapu sicilinde yer alan açıklayıcı bir kayıt olup, taşınmaz üzerindeki hakların aleniyetini sağlar, üçüncü kişileri bilgilendirir ve hukuk güvenliğini temin eder.