Resmi ve Özel Belgede Sahtecilik Suçları ve Cezası 2025

Resmi belgede sahtecilik suçu ve özel belgede sahtecilik suçu Türk Ceza Kanununda Kamu Güvenine Karşı Suçlar bölümünde düzenlenen suçlar arasındadır. Bu suç düzenlemeleri ile vatandaşların kamu idaresine olan güveni ile gerek devlet ile vatandaş arasında gerekse de vatandaşlar arasındaki özel ilişkilerde kullanılan belgelere olan güveni korunmaya çalışılmaktadır.

Resmi evrakta sahtecilik suçu ile özel evrakta sahtecilik ayrı suçlardır ve suça konu olan belgeler de unsurları bakımından önemli farklılıklar içermektedir. Suçlar arasındaki en önemli fark, birincisinde sahtecilik konusu evrakın gerçeğinin yetkili resmi memur tarafından düzenlenebilen belgelerden olmasıyken özel belgelerin herkes tarafından düzenlenebilen daha çok kişiler arasındaki ilişkilerde kullanılan belgeler olmasıdır.

Resmi belge ve özel belge, evrakta sahtecilik suçları bakımından farklılıklar arz etmektedir.

Resmi belgede sahtecilik suçuna konu olabilecek bir resmi belgede olması gereken unsurlar şunlardır;

• Belge yazılı olmalı ve belgede mutlaka bir dil kullanılmalıdır.
• Belgenin bir hakkın doğumuna veya sona ermesine ilişkin ispat gücüne, hukuki bir iddiaya esas teşkil edebilme özelliğine, delil teşkil etme niteliğine yani genel olarak bir hukuki değere sahip olması gerekmektedir.
• Belgenin gerçeğinin bir kişi veya kurum tarafından düzenlenmesi gerekir. Bunun istisnası kambiyo senetleri, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil ve vasiyetnamedir. Bu belgeleri yetkili olmayan kamu görevlisi düzenlese dahi sahtecilik suçu oluşur.
• Belge Kanunda özellikle belirtilmediği sürece özel bir şekil şartına tabi değildir.

Özel belgede sahtecilik suçuna konu olabilecek bir resmi belgede olması gereken unsurlar şunlardır;

• Belge yazılı olmalı ve belgede mutlaka bir dil kullanılmalıdır.
• Belgenin bir hakkın doğumuna veya sona ermesine ilişkin ispat gücüne, hukuki bir iddiaya esas teşkil edebilme özelliğine, delil teşkil etme niteliğine yani genel olarak bir hukuki değere sahip olması gerekmektedir.
• Belgeyi düzenleyen kişi belli olmalıdır. Düzenleyici, isim-soyisim veya sadece imzadan da tespit edilebilir.
• Dilekçeler, faturalar, işe giriş bildirgesi, banka teminat mektubu, vergi beyannameleri, kira sözleşmeleri, mal teslim-tesellüm fişleri, alım-satım sözleşmeleri, adi apartman makbuzları, özel doktor raporu ve reçeteleri özel belgedir.

Resmi belgede sahtecilik suçu TCK md. 204’te düzenlenmektedir. Bu suç üç farklı seçimlik hareketle kasten işlenebilen bir suçtur. Aşağıdaki fiiller bu suça sebebiyet vermektedir;

• Sahte resmi belge üretilmesi veya mevcut resmi belgenin gerçeğe aykırı düzenlenmesi: Belgenin bir işlemde kullanılması şart değildir. Yalnızca sahte veya aldatıcı bir resmi belge düzenlenmesi de bu suça sebebiyet verecektir.
• Gerçek bir resmi belgenin başkalarını aldatacak şekilde değiştirilmesi: Bu suçun oluşumu için kamu görevlisi tarafından görevinden dolayı düzenlenen gerçeğe uygun bir resmi belgenin mevcut olması ve bu belgenin aldatıcı unsurlarda değiştirilmesi gerekmektedir.
• Sahte resmi belgenin kullanılması: Başkasının ürettiği sahte resmi belgeyi bu hususu bilerek kullanmak da bu suça sebebiyet verecektir.

Sahteliği sabit olana kadar geçerli resmi belgeler özel kanunlar düzenlenmiştir. Bunlar şunlardır;

• Mahkeme İlamları,
• Noterlerde Düzenleme Biçiminde Tanzim Edilen Evraklar,
• Duruşma Tutanakları,
• Seçim Tutanakları,
• Belediye Ceza Tutanakları (1608 sayılı Kanun md.6),
• İlam Niteliğindeki Belgeler (İİK md. 38),
• Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu gereği tutulan suç tutanakları,
• Sayıştay İlamları

Resmi belgede sahtecilik suçunu teşkil eden fiillerin cezaları aşağıdaki gibidir;

• Resmi belgede sahtecilik suçu, resmi bir belgenin sahte olarak düzenlenmesi, başkalarını aldatacak şekilde değiştirilmesi veya kullanılması şeklinde işlenirse 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası (TCK md. 204/1)
• Kamu görevlisinin görevinden kaynaklanan görevi kötüye kullanma suretiyle, resmi belgeyi sahte olarak düzenlemesi, değiştirmesi, kullanması halinde 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası (TCK md. 204/2)
• Belge, sahteliği ispatlanıncaya (sabit oluncaya) kadar geçerli olan resmi belgelerden ise yukarıdaki fıkralara göre belirlenen suçun cezası 1/2 oranında arttırılır.
• Sağlık mensubu kişilerin (ebe, hemşire, doktor ve diğer tüm çalışanlar vs.) gerçeğe aykırı belge düzenleyerek kamunun veya kişilerin zararına yol açması veya herhangi bir haksız menfaat elde etmesi halinde resmi belgede sahtecilik suçu hükümleri gereği cezalandırılırlar (TCK md. 210/2 - 2)

Özel belgede sahtecilik suçu TCK md. 207’de düzenlenmektedir. Bu suç üç farklı seçimlik hareketle kasten işlenebilen bir suçtur. Aşağıdaki fiiller bu suça sebebiyet vermektedir;

• Özel bir belgenin sahte olarak düzenlenip kullanılması
• Gerçek bir özel belgenin başkalarını aldatacak şekilde değiştirilerek kullanılması
• Sahte olduğunu bilerek özel belge kullanma

Özel belgede sahtecilik suçunu teşkil eden fiillerin cezaları aşağıdaki gibidir;

• Özel belgede sahtecilik suçunun cezası, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıdır. Kanun maddesinde belirlenen ceza tüm seçimlik hareketler için aynıdır.
• Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla özel belgede sahtecilik suçunun işlenmesi halinde faile verilecek cezada, cezanın yarısı oranında indirim yapılır (TCK md. 211).
• Özel belgenin başka bir suçun işlenmesi sırasında kullanılması halinde, fail, hem özel evrakta sahtecilik suçundan hem de işlenen diğer suçtan ayrı ayrı cezalandırılır (TCK md. 212).

Ceza hukuku avukatlık ve danışmanlık ücretleri müvekkil ile avukat arasında somut olayın özelliklerine göre değişkenlik gösterir ve taraflar arasında serbest bir biçimde belirlenmektedir. Barolar belirli aralıklarla yol gösterici olması sebebiyle asgari ücret tarifeleri yayınlamaktadırlar. Hukuk Büromuz tarafından Ankara Barosu Avukatlık Tavsiye Ücret Tablosu dikkate alınmaktadır. Söz konusu tarifeler Baroların bulunduğu şehrin ve genel olarak ülkenin ekonomik koşulları, avukatların çalışma şartları ve ilgili diğer parametreler baz alınarak düzenlendiğinden bu tarifeler uygulamadaki ortalama ücretlere tekabül etmektedir. Ancak yine de belirtmek gerekir ki dava türü aynı olsa bile her iş kendi özelinde farklı iş ve işlemler gerektirdiğinden her dosya için belirlenen ücretlendirme farklı olabilir. Ayrıca Türkiye Barolar Birliği de her yıl asgari ücret tarifesi yayınlamaktadır. Bu noktada tekrar hatırlatmak gerekir ki Avukatlık ücretleri avukat ve müvekkil arasında; asgari ücret tarifesi, çalışma saatleri, davaya hazırlık süreci, delil toplama işlemleri, savunma stratejilerinin belirlenmesi, duruşmalar, müvekkil ile iletişim, avukatın deneyimi, uzmanlığı, bulunduğu şehir veya bölge gibi faktörlere bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. 

Önemle belirtmek gerekir ki bu yazıdaki bilgilerin tamamı genel bir bilgilendirme içermekte olup hukuki danışmanlık ve reklam gibi algılanmamalıdır.  Yaşanılan her bir olay ve uyuşmazlığın bağımsız biçimde ayrı bir hukuki değerlendirmeye tabi tutulması gerekir. Ayrıca her bir hukuki konu ve meselenin çözümü uzman bilgisi gerektirmektedir. Bu sebeple de karşı karşıya kaldığınız hukuki uyuşmazlıklar ve olaylar için yetkin bir avukattan hukuki danışmanlık almanızı, Yargıya taşınan uyuşmazlıklar açısından da dosyalarınızı yetkin bir avukat aracılığı ile takip etmenizi öneririz. Yukarıdaki makale ile ilgili olarak veya her türlü hukuki destek ve danışmanlık için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.