AYM: Tahkime Başvuran Kişi, Adil Yargılanma Hakkından Feragat Etmiş Sayılır

Sigorta tahkimi, özellikle trafik kazalarına ilişkin zararların hızlı şekilde çözülmesini sağlamak amacıyla kurulmuş bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoludur. Ancak son yıllarda bu sistemde verilen kararların, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararlarını dikkate almadan verildiği yönünde ciddi tartışmalar yaşanmaktadır.

Olayın Özeti:
Başvurucu, geçirdiği trafik kazası sonrası geçici iş göremezlik ve bakıcı giderleri için sigorta şirketine karşı tahkim yoluna başvurmuştur. İlk hakem talebi kabul etmiş; ancak sigorta şirketinin itirazı üzerine heyet, 2015 genel şartlarını esas alarak bu taleplerin karşılanamayacağına karar vermiştir. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi'nin 2020 yılında bu şartları iptal ettiğini hatırlatarak adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

Anayasa Mahkemesi’nin Değerlendirmesi:
Çoğunluk görüşüne göre başvurucu, sigorta tahkimine başvurarak adli yargı yolunu tercih etmeme iradesi göstermiş, dolayısıyla adil yargılanma hakkına ilişkin güvencelerden feragat etmiştir. Bu nedenle başvuru "açıkça dayanaktan yoksun" bulunarak reddedilmiştir.

Karşı Oy Gerekçesi:
Üç üye ise karşı oy kullanarak, ihtiyari tahkime başvurunun adil yargılanma hakkının tümünden feragat anlamına gelemeyeceğini belirtmiştir. Yazılı, açık ve kapsamı belirli bir feragat sözleşmesi olmadıkça böyle bir yorumun hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabileceğini vurgulamışlardır.

Değerlendirme:
Bu karar, sigorta tahkim sisteminin niteliği ve hak arama özgürlüğü üzerindeki etkileri bakımından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır. Özellikle Anayasa Mahkemesi’nin daha önce verdiği iptal kararlarının uygulanması noktasında çelişkili yorumların ortaya çıkması, hukuki güvenlik ilkesini zedeleyebilecek niteliktedir. Karşı oyda da belirtildiği üzere, ihtiyari tahkim başvurusunun adil yargılanma hakkını tümüyle ortadan kaldırmaması gerekir.

 Tahkim sisteminin işlevselliği kadar, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması da hukuk devletinin temel gereğidir. Bu bağlamda, sigorta tahkiminde verilen kararların Anayasa Mahkemesi içtihatları ışığında değerlendirilmesi ve denetlenebilirliği, adil yargılanma hakkının teminatı açısından hayati önemdedir.

Anayasa Mahkemesi kararının tam metnine ulaşmak için buraya tıklayın.

Sigorta uyuşmazlıklarıyla ilgili çalışmalarımızı incelemek için buraya tıklayın.