Pert-Total Kabul Edilmesi Gereken Aracın Tamir Ettirilmesi Halinde Tazminatın Niteliği ve Hesap Yöntemi

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi’nin 2025/29 E., 2026/46 K. sayılı kararında; tamiri ekonomik olmayan (pert-total) nitelikteki bir aracın zarar gören tarafından fiilen tamir ettirilmiş olmasının, tazminatın zorunlu olarak tamir gideri üzerinden hesaplanacağı anlamına gelmeyeceği açıkça ortaya konulmuştur.

Karara göre, tamirin ekonomik olmadığı hâllerde esas alınması gereken yöntem; aracın kaza tarihi itibarıyla hasarsız rayiç değerinin tespit edilmesi, bu değerden sovtaj (enkaz) bedelinin düşülmesi suretiyle bakiye zararın belirlenmesidir. Devamında, tespit edilen bakiye zarar üzerinden kusur oranı uygulanarak sorumlu tarafın tazminat yükümlülüğü saptanmalı; ayrıca sigorta şirketi tarafından ödenen tutar mevcut ise mahsup edilmelidir.

Daire, ayrıca zarar görenin, tamiri ekonomik olmayan aracı tamir ettirmek suretiyle zararın artmasına sebebiyet vermesi hâlinde, bu kapsamda oluşan artış zararlarını talep edemeyeceğini vurgulamıştır. Bu yaklaşım, tazminat hukukunun “zararın giderilmesi” amacına uygun olup, zarar görenin zenginleşmesine yol açacak şekilde tamir bedelinin esas alınmasını engelleyici niteliktedir.

Somut olay bakımından da Bölge Adliye Mahkemesi; pert-total yöntemi uygulanmaksızın, tamir bedeli üzerinden tazminat belirlenmesini isabetli görmemiş; doğru hesabın hasarsız rayiç değer – sovtaj bedeli esasına göre, kusur ve mahsup unsurları gözetilerek yapılması gerektiğini ifade etmiştir.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 35. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/29 - 2026/46

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

35. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2025/29

KARAR NO : 2026/46

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 01/10/2024

NUMARASI : 2023/322 Esas - 2024/611 Karar

DAVANIN KONUSU : Tazminat

KARAR TARİHİ : 15/01/2026

GEREKÇELİ KARAR

YAZILMA TARİHİ : 19/01/2026

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalılardan ... vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde; 30.12.2022 tarihinde, davalı şirkete ait aracın sürücüsü olan diğer davalı ...'un tamamen kusurlu olarak müvekkiline ait ... plakalı araca çarpması sonucu eksper raporu ile belirlendiği üzere, müvekkiline ait aracın 223.418,96 TL hasar ve 54.000,00 TL değer kaybı zararları ile müvekkilinin 7.000,00 TL tutarında araç yoksunluk kaybına uğradığını, ayrıca müvekkili tarafından toplamda 2.450,00 TL eksper ücretinin ödenmesine de neden olunduğunu, müvekkiline ait araçta meydana gelen 223.418,96 TL hasar bedelinin davalıya ait aracın Trafik Sigorta Poliçesini düzenleyen dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından 100.000,00 TL'sinin poliçe teminatı olarak ödenmesine Sigorta Tahkim Komisyonunun 2023.E.72353 sayılı dosyası ile karar verildiğini, hasar tazminatı taleplerinin bakiye tutara ilişkin olduğunu, kazanın davalılardan ...'un kusuru neticesinde meydana geldiğinden müvekkiline ait araçta oluşan bakiye hasar, değer kaybı ve ikame araç bedelleri ile bu bedellerin tespiti amacıyla düzenlenen ekspertiz raporu ücretlerinin tazmininin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "...Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür..." hükmünü haiz 49. maddesi uyarınca davalıların sorumluluğunda olduğunu, ancak davalılar ile yapılan arabuluculuk görüşmelerinin "Anlaşamama" ile sonuçlanması üzerine işbu davanın açılmasının zorunlu hale geldiğini belirterek, şimdilik ve fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, 100'er TL'den ibaret bakiye hasar, değer kaybı ve ikame araç bedeli alacaklarının kaza tarihinden itibaren işletilecek faiziyle, bu alacakların tespitine yönelik düzenlenen ekspertiz raporlarının toplam ücreti olan 2.450,02 TL'nin ise yargılama giderleri arasında sayılmak suretiyle raporların düzenleniş tarihinden itibaren işletilecek faiziyle birlikte davalılardan tazminine karar verilmesini talep etmiş, belirsiz alacak davası olarak ikame edilen davada yargılama sırasında verilen 19.09.2024 tarihli talep artırım dilekçesi ile dava değerini 63.050,25-TL olarak artırmıştır.

Davalı ... Otomotiv Pet... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalı şirketin aracın maliki olmakla birlikte, bu aracın dava dışı ... Enerji Şirketi'ne kiraya verildiğini, kaza tarihindeki sürücüsünün de diğer davalı ... olduğunu, davacının ikame araç kullanıp kullanmadığının tespit edilmesinin gerektiğini, davacının 7.000,00 TL araç kiralama bedeli ödemiş olup olmadığının da ispatlanması gerektiğini, dosya muhtevasına göre davacıya yapılan ödemelere ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin olmadığını, davanın ... Sigorta A.Ş. ve kiracı ... Enerji Şirketi'ne ihbar edilmesi gerektiğini bildirerek, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın yetki, zamanaşımı ve husumet yönlerinden reddinin gerektiğini, müvekkilinin kaza yapan aracın maliki olmadığını, işçi sıfatında olduğundan davanın müvekkili açısından husumet yokluğundan reddinin gerektiğini, kazada asli kusurlu bulunan tarafın davacı olduğunu, dolayısıyla işbu davanın reddi gerektiğini bildirerek, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; 30.12.2022 tarihinde saat 10:00 civarında, Mersin ili Silifke ilçesinde, Elçibey Caddesinde davacıya ait ... plakalı araç sürücüsü ...'nın idaresindeki ... plakalı araçla Elçibey Caddesi üzerinden olay yeri 260-331 Sokak kesişimine geldiğinde, sağ tarafından 260 Sokaktan gelişle "DUR" trafik işaret levhasına uymayarak, kontrolsüzce kavşağa girip kendisine kavşaktan geçiş önceliği vermeyen davalı sürücü ... idaresindeki ... plakalı aracın sol arka yan tarafından yüksek seyir hızı ile çarparak, takla atmasına neden olacak şekilde kazanın meydana geldiği, alınan kusur raporuna göre kazanın meydana gelmesinde davacı tarafın %25, davalı tarafın ise %75 oranında kusurlu olduğu, davacıya ait kazaya karışan dava konusu ... plakalı aracın ... tipi, 2016 model bir kamyonet cinsi araçta toplam hasar giderim tutarının 223.418,96 TL, aracın kaza öncesi değerinin 491.000,00 TL, onarılmış değerinin 437.000,00 TL ve dolayısıyla değer kaybının 54.000,00 TL olacağı, ancak aracın kaza tarihindeki piyasa rayiç değerinin 347.500,00 TL olacağı değerlendirilmiş olup, dava konusu aracın hasar tutarı 207.267,00 TL olup, bu da aracın hasarsız değerinin (207.267,00 TL : 347.500,00 TL) %59'una tekabül etmekle, davacıya ait ... plakalı aracın tamirinin ekonomik olmayıp aracın pert-total durumunda olduğu, pert-total olan bir araç için değer kaybı zararının söz konusu olamayacağı, davacıya ait ... plakalı araçta meydana gelen hasar tutarının KDV dahil 207.267,00 TL olacağı davalıların sorumluluğunun davalı sürücüsünün kusuru oranında olmakla davalıların sorumluluğunun 155.450,25 TL olduğu, davalıya ait ... plakalı aracın trafik sigorta şirketi olan ... Sigorta A.Ş. tarafından davacı tarafa ... Bankası üzerinden 03.03.2023 tarihinde poliçe limiti dahilinde olan 100.000,00 TL ödenmiş olunmakla, davacının davalılardan isteyebileceği bakiye hasar tazminatı tutarının 55.450,25 TL olacağı, davacıya ait ... plakalı araç pert-total durumunda olmakla değer kaybının söz konusu olamayacağı, davacının tamir süresi boyunca araç yoksunluk kaybının 10.000,00 TL olacağı ve kusur oranlarına göre davalıların sorumluluğunun ise 7.500,00 TL olacağı gerekçesi ile, davanın kısmen kabulü ile davacının bakiye hasar tazminatı karşılığı 55.450,25-TL ile ikame araç bedeli zararı karşılığı olarak belirlenen 7.500,00-TL olmak üzere toplam 62.950,25 TL tazminatın kaza tarihi olan 30.12.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının değer kaybına ilişkin 100,00 TL'lik isteminin yerinde olmaması nedeniyle reddine karar verilmiş, karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin kaza yapan aracın maliki olmayıp söz konusu aracı kullanırken işçi statüsünde olduğundan müvekkili aleyhinde açılan davanın husumetten reddi gerektiğini, müvekkilinin maddi ya da hukuki hiçbir sorumluluğu bulunmadığını, adam çalıştıranın işin yapıldığı sırada çalışanın başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlü olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki kusur oranlarını kabul etmediklerini, müvekkilinin tam kusurlu kabul edilmesinin oluşa uygun düşmediğini, kaza yeri krokisi incelendiğinde davacının kusurlu olduğunun görüleceğini, dava konusu olayda davacı taraf asli kusurlu olduğu halde tazminat talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

Dava, trafik kazasından kaynaklanan araç hasar bedeli, değer kaybı ve araç mahrumiyet zararının ödetilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kısmen kabul, kısmen reddine dair verilen karara karşı davalılardan ... vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.

Tüm dosya kapsamından olay tarihi olan 30.12.2022 günü saat 10:00 civarında, Mersin ili, Silifke ilçesi, Elçibey Caddesi ile 260-331 Sokak kesişiminde davacıya ait ... plakalı araç dava dışı sürücü ...’nın idaresinde iken sağ tarafından 260. Sokaktan gelişle "DUR" trafik işaret levhasına uymayarak kontrolsüzce kavşağa girip kendisine kavşaktan geçiş önceliği vermeyen davalı sürücü ... idaresindeki ... plakalı aracın sol arka yan tarafından yüksek seyir hızı ile çarpışması ile davaya konu kazanın meydana geldiği anlaşılmıştır.

6098 sayılı TBK’nın 49. maddesinde; “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür…” hükmü yer almakta olup, anılan düzenleme uyarınca trafik kazalarında araç sürücüsü TBK’daki kusur sorumluluğuna ilişkin ilkeler çerçevesinde meydana gelen zarardan işletenle birlikte sorumlu olduğundan, davalı ... vekilinin kaza sırasında araç sürücüsü ve istihdam edilen konumunda olan müvekkiline husumet yöneltilemeyeceği yönündeki istinaf itirazları yerinde değildir.

İlk derece mahkemesi tarafından dava konusu kazanın meydana gelmesinde tarafların kusur durumunun tespiti için bilirkişi raporu alınmış olup, 23/05/2024 tarihli raporda; “…Kaza esnasında vakit gündüz olup yolun da görüşe açık olduğu değerlendirilmekle, davacıya ait ... plakalı araç sürücüsü ...’nın her ne kadar seyir öncelikli bölünmüş yol olan Elçibey Caddesi üzerinde seyir halinde olarak olay yeri kavşağa gelse de olay yeri kavşak yaklaşımında aracının hızını azaltması ve kavşaktan da dikkatli ve tedbirli şekilde karşıya geçmesi, gerektiğinde sağından tali yoldan gelip kontrolsüzce kavşağa giren davalı idaresindeki ... plakalı araca etkili fren tedbiri ile çarpmayı önlemesi gerektiği halde sürücü ...’nın aksine hareketle kavşağa yaklaşımda yavaşlamadığı ve geliş seyir hızı ile kavşağa girerek, sağından DUR trafik işaret levhasına uymayarak kontrolsüzce kavşağa giren davalı sürücü ... idaresindeki ... plakalı araca çarparak takla atmasına nede olduğu anlaşıldığı gibi, ... plakalı araç sürücüsü davalı ...’un 260 Sokak olan tali yolundan gelişle olay yeri Elçibey Caddesi kesişimi kavşakta kendi yönünde bulunan DUR trafik işaret levhasını dikkate alarak kavşak başında durması ve solundan gelen ... plakalı aracın kavşaktan geçişini beklemesi gerekirken aksine hareketle geliş seyir hızı ile kavşağa girip solundan geçiş öncelikli yoldan gelen ... plakalı aracın önünü kapatarak darbesine maruz kalmaktan kaçınamadığı anlaşılmıştır...” gerekçesi ile meydana gelen kazada davalı tarafın %75, davacı tarafın ise %25 oranında kusurlu olduğu mütalaa edilmiş olup, bilirkişi raporu ile tespit edilen kusur oranı kazanın oluş şekline ve dosya kapsamına uygun düştüğünden hükme esas alınmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yerel mahkemece dava konusu kaza nedeniyle davacının aracında meydana gelen hasar bedeli, değer kaybı ve ikame araç tutarlarının tespiti için alınan bilirkişi raporunda, dava konusu aracın kaza tarihindeki değerinin 347.500 TL olarak hesaplandığı, hasar tutarının ise 207.267 TL olduğu, bu tutarın da aracın hasarsız değerinin %59’una tekabül etmesi nedeniyle davacıya ait ... plakalı aracın tamiri ekonomik olmadığından pert-total olarak kabul edilmesi gerektiği, pert-total durumdaki araç için değer kaybı hesabı yapılamayacağı belirtilerek hasar tutarının, kusura isabet eden %75’lik kısmından davalı tarafın sorumlu olduğu, bu tutarın da 155.450,25TL olduğu, dava dışı sigorta şirketi tarafından ödenen tutar düşüldükten sonra bakiye hasar (pert-total) bedelinin 55.450,25TL, davalı tarafın kusuruna isabet eden ikame araç bedelinin ise 7.500 TL olduğu mütalaa edilmiş, ilk derece mahkemesi tarafından bilirkişi raporu ile tespit edelin tutar hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verilmiş olup, alınan rapor ve yapılan inceleme hüküm kurmaya elverişli değildir. Şöyle ki;

Aracın tamirinin ekonomik olmadığı durumlarda zarar gören aracını tamir ettirmiş olsa dahi aracın kaza öncesi hasarsız değerinden sovtaj bedeli düşüldükten sonra belirlenecek tutara göre bakiye zararını talep edebilir. Zarar gören tamiri ekonomik olmayan aracı tamir ettirerek zararın artmasına neden olmuşsa bu kapsamdaki zararlarını talep edemez.

İlk derece mahkemesi tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıya ait ... plakalı aracın hasar onarım bedelinin, aracın kaza öncesi hasarsız değerinin %59’una tekabül etmesi nedeniyle tamirinin ekonomik olmadığı, bu hali ile dava konusu aracın pert -total olduğu belirtilerek değer kaybı olmayacağı kabul edilmiş olmasına rağmen, tamiri ekonomik olmayan aracın tamir bedeli üzerinden tazminat hesaplanması doğru değildir.

Yukarıda açıklandığı üzere, dava konusu edilen ve tamiri ekonomik olmayan aracın kaza tarihi itibariyle hasarsız rayiç değeri ile sovtaj bedeli tespit edilip, kaza öncesi hasarsız haldeki rayiç değerinden sovtaj bedeli indirilerek, kusur oranına göre hesaplanacak pert-total bedelinden dava dışı sigorta şirketinin ödediği tutar mahsup edilerek kararı istinaf eden davalının sorumlu olduğu tazminat tutarının belirlenmesi gerekirken bahsedilen yönteme uyulmadan tazminat tutarının belirlenmesi doğru olmadığından, davalı ... vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a.6. maddesi uyarınca kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak usule ilişkin kazanılmış haklar dikkate alınarak yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerektiği kanaati ile aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile, Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen, 01/10/2024 tarihli, 2023/322 Esas - 2024/611 Karar sayılı kararın, HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

Kararın kaldırılma sebebine göre istinaf eden davalı ... vekilinin sair istinaf taleplerinin bu aşamada İNCELENMESİNE YER OLMADIĞINA,

2-Dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3-İstinaf eden davalı ... tarafından yatırılan "istinaf karar harcının" istek halinde yatıran tarafa iadesine,

4-İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesinde değerlendirilmesine,

5-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirilmesi, bakiye harç tahsili, iadesi ve gider avansı iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 15/01/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.