Araç Mahrumiyet Bedeli Nedir? Nasıl Alınır?

Araç mahrumiyet bedeli; trafik kazası veya haksız fiil neticesinde aracı kullanılamaz hale gelen kusursuz veya tamamıyla kusurlu olmayan tarafın, aracın tamiri süresince aracını kullanamayarak uğradığı zararın tazmini için kusurlu karşı taraftan talep edebileceği bir tazminat bedelidir. Yargıtay’a göre de araç mahrumiyet bedeli hasar gören araç sahibinin ihtiyaçları için aracını kullanamamaktan doğan süre içerisinde aynı niteliklere sahip bir ikame araç için ödenmesi gereken bedeldir.

Trafik kazası veya haksız fiil neticesinde aracı kullanılamaz hale gelen kusursuz tarafın aracı kullanamamaktan doğan zararının tazmin edilmesini sağlamaktır. Yani kusursuz tarafın uğradığı zararın sorumluluğunun kusurlu tarafa bırakılmasıdır.

Trafik kazası neticesinde araç mahrumiyet bedeli talep edebilmek için birtakım şartların varlığı gerekir;

• Araç kullanılamaz hale gelmiş, tamir için servise bırakılması gereken bir durumda olmalıdır.
• Talep edecek olan tarafın kusursuz ya da tamamen kusurlu olmaması gerekir.
• Araç onarım süresinin makul bir süre olması belirlenirken hakkaniyetli davranılması gerekir.Aracın kullanılamayacak hale gelmesi, pert olması, halinde emsal nitelikte yeni bir araç alınabilmesi için gerekli süredir.

Araç mahrumiyet bedelini talep eden taraf, kazada kusursuz ya da daha az kusurlu olan taraf olmalıdır. Bu bedelin talep edildiği taraf ise, aracın hasar görmesine neden olan olayda kusurlu ya da daha fazla kusurlu olan taraftır.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası(Trafik Sigortası), araç mahrumiyet bedelini kapsamamaktadır. Yani, araç mahrumiyetinden kaynaklanan zararlar sigorta şirketleri tarafından karşılanmaz. Trafik kazası sonrasında sigorta şirketleri yalnızca aracın gerçek ve doğrudan hasarından sorumludurlar. Araç mahrumiyeti, gerçek zarar olarak kabul edilmediği için sigorta şirketleri bu tür dolaylı zararlarla ilgili herhangi bir yükümlülük taşımaz.

Araç mahrumiyeti tazminatı hesaplanırken öncelikle aracın gördüğü kaza sonrası tamir edilmesi için gereken süreye dikkat edilmelidir. Tamir süreci aracın kullanılmadığı gün sayısını etkileyen en önemli faktördür. Aracın mevcut piyasa değeri gözetilerek bu süre zarfında kiralanabilecek emsal bir aracın kira ücreti tespit edilmelidir. Aracın kullanımı sırasında karşılanması gereken zorunlu masraflar ise, yakıt gideri gibi, negatif olarak değerlendirilip tazminat miktarından düşülür. Araç ticari nitelikte ise, örneğin bir işletmenin aracı, servisi vs. ise, ticari kazanç kaybı da dikkate alınır.

Araç mahrumiyet bedelinin hukuki niteliği haksız fiil neticesinde meydana gelen kusur ve zarara dayalı bir tazminat türü oluşudur. Araç mahrumiyet bedelinin tazmini için ihtiyari arabuluculuk seçeneği değerlendirilebilir. Yine söz konusu tazminat bedelini ilamsız takip yoluyla talep etmek de mümkündür.

Eğer taraflar bu yöntemleri tercih etmezse, arabuluculuk sürecinde bir uzlaşma sağlanamazsa ya da icra takibine itiraz edilirse bu bedel mahkeme kanalıyla talep edilebilecektir. Bu durumda, zarar gören tarafın genel kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesine başvurması yeterli olacaktır.

Tarafların mahkemeden bilirkişi incelemesi talep etmesi gereklidir. Bilirkişinin hazırlayacağı rapor, tazminat bedelinin belirlenmesinde önemli bir rol oynadığından, tarafların olası hak kayıpları yaşamaması için titizlikle hazırlanması büyük önem taşımaktadır. Yargıtay ilgili kararlarında mahrumiyet bedeli hesaplamasında bilirkişi raporunda olması gereken özellikleri belirlemiştir. Yargıtay’a göre bu özellikler şunlardır;

• Araçta oluşan maddi hasarın niteliğinin tespit edilmesi,
• Maddi hasarın niteliğine göre makul tamir süresinin değerlendirilmesi,
• Davacının ihtiyaçları için aracı kullanmaktan doğan bedelin değerlendirilmesi
• Makul tamir süresi içerisinde davacının ikame edeceği araç için ödemesi gereken bedelin tespiti,
• Bu bedelin tespitinde yukarıdaki hususların dikkate alınması.

Sigorta hukuku, araç mahrumiyet bedeli alacağı davası avukatlık ve danışmanlık ücretleri müvekkil ile avukat arasında somut olayın özelliklerine göre değişkenlik gösterir ve taraflar arasında serbest bir biçimde belirlenmektedir. Barolar belirli aralıklarla yol gösterici olması sebebiyle asgari ücret tarifeleri yayınlamaktadırlar. Hukuk Büromuz tarafından Ankara Barosu Avukatlık Tavsiye Ücret Tablosu dikkate alınmaktadır. Söz konusu tarifeler Baroların bulunduğu şehrin ve genel olarak ülkenin ekonomik koşulları, avukatların çalışma şartları ve ilgili diğer parametreler baz alınarak düzenlendiğinden bu tarifeler uygulamadaki ortalama ücretlere tekabül etmektedir. Ancak yine de belirtmek gerekir ki dava türü aynı olsa bile her iş kendi özelinde farklı iş ve işlemler gerektirdiğinden her dosya için belirlenen ücretlendirme farklı olabilir. Ayrıca Türkiye Barolar Birliği de her yıl asgari ücret tarifesi yayınlamaktadır. Bu noktada tekrar hatırlatmak gerekir ki Avukatlık ücretleri avukat ve müvekkil arasında; asgari ücret tarifesi, çalışma saatleri, davaya hazırlık süreci, delil toplama işlemleri, savunma stratejilerinin belirlenmesi, duruşmalar, müvekkil ile iletişim, avukatın deneyimi, uzmanlığı, bulunduğu şehir veya bölge gibi faktörlere bağlı olarak değişkenlik göstermektedir.

Önemle belirtmek gerekir ki bu yazıdaki bilgilerin tamamı genel bir bilgilendirme içermekte olup hukuki danışmanlık ve reklam gibi algılanmamalıdır.  Yaşanılan her bir olay ve uyuşmazlığın bağımsız biçimde ayrı bir hukuki değerlendirmeye tabi tutulması gerekir. Ayrıca her bir hukuki konu ve meselenin çözümü uzman bilgisi gerektirmektedir. Bu sebeple de karşı karşıya kaldığınız hukuki uyuşmazlıklar ve olaylar için yetkin bir avukattan hukuki danışmanlık almanızı, Yargıya taşınan uyuşmazlıklar açısından da dosyalarınızı yetkin bir avukat aracılığı ile takip etmenizi öneririz. Yukarıdaki makale ile ilgili olarak veya her türlü hukuki destek ve danışmanlık için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.